Het ‘voormalig’ Kolenspoor loopt van Maasmechelen tot in Beringen als een rode draad door Midden-Limburg. Het verbindt belangrijke recreatieve en economische zwaartepunten in het meest verstedelijkte gebied van de regio waarbij ook natuurreservaten en unieke cultuurlandschappen worden doorkruist. Het spoor was ooit de slagader van het Limburgs mijnsysteem. Toen de mijnen sloten verloor het spoor zijn functie. De erfenis van de mijnen op het vlak van economie, landschap, wonen, mobiliteit en energie bleef bestaan en is tot op vandaag nog steeds tastbaar en zichtbaar. De uitdagingen na de mijnsluiting waren groot. Langzaam maar zeker ontstonden her en der kleine en grote initiatieven van reconversie, soms spontaan (van onderuit), soms gepland (van bovenaf, bv. incubatoren, Nationaal Park, …). Deze reconversie-initiatieven zijn echter op dit moment nog vaak ruimtelijke en/of mentale ‘eilandjes’ die niet altijd gemakkelijk aansluiting vinden bij het omliggend maatschappelijk en economisch weefsel.

Het Kolenspoor heeft de potentie om opnieuw een centrale rol op te nemen in de herontwikkeling van de regio. Door het Kolenspoor te reactiveren als fysieke en mentale verbinding tussen de diverse reconversie-initiatieven in de regio, kunnen nieuwe stromen mogelijk worden. Het Kolenspoor kan opnieuw functioneren als levensader van de regio waardoor de transitie naar een nieuwe en klimaatneutrale maatschappij versneld kan worden. Net zoals het Kolenspoor tijdens het industrieel mijnsysteem zorgde voor uitwisseling, kan het in de toekomst opnieuw fungeren als de katalysator en ruggengraat van een nieuw sociaal-economisch-ruimtelijk systeem: het ‘groene mijnsysteem’. Om de rol van katalysator op te kunnen nemen is een gemeenschappelijke aanpak en structurele samenwerking cruciaal. Dit heeft zich vertaald in een strategisch project Kolenspoor. Het kolenspoor is een verhaal van samenwerken en multiproductie. Alleen door het op een meervoudige manier in gebruik te nemen en toe te eigenen, kan het spoor opnieuw een plaats veroveren in het collectieve bewustzijn. Alleen door coalities te vormen tussen overheid, burgers, organisaties en ondernemers kunnen we een gemeenschappelijke, toekomstgerichte identiteit scheppen.
Er zijn drie kritieke succesfactoren gedetecteerd voor het welslagen van de ontwikkeling van het Kolenspoor. Deze vormen meteen de doelstellingen van dit strategisch project: het ontwikkelen van een integrale strategische visie, het ontwikkelen van gebiedsspecifieke en verbindende projecten, het ‘branden’ van de regio.
Om een integrale gebiedsontwikkeling te kunnen waarmaken, zijn er drie strategische krachtlijnen geformuleerd die de hefbomen zullen vormen voor een uniek regionaal gebiedsontwikkelingsproces: het Kolenspoor als een innovatief mobiliteitsnetwerk, het Kolenspoor als een groen economisch netwerk, het Kolenspoor als een ruimte om te ontmoeten en te beleven. Deze krachtlijnen, die met elkaar verweven zijn, vormen de gemeenschappelijke toekomstagenda voor de regio op lange termijn.